Amerika napustila sjednicu Vijeća sigurnosti UN-a dok je govorio francuski ambasador
Sjedinjene Američke Države povukle su svoju delegaciju sa sjednice Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija u trenutku kada je riječ preuzeo ambasador Francuske, u još jednom pokazatelju sve dubljih trzavica između Washingtona i njegovih evropskih saveznika.
Diplomatska drama usred rasprave o Ukrajini
Do napuštanja sale došlo je u ponedjeljak, tokom sjednice Vijeća sigurnosti posvećene ratu Rusije protiv Ukrajine, samo dva dana nakon oštre online prepirke između američkih i francuskih zvaničnika oko odbijanja Washingtona da podrži produženje mandata visokog komesara UN-a za ljudska prava Volkera Türka. Iako se sam incident dogodio tokom razgovora o Ukrajini, njegov pravi povod ležao je na potpuno drugoj adresi.
Naime, u petak je Generalna skupština UN-a glasala o produženju Türkovog mandata, pri čemu su Sjedinjene Države bile jedna od deset zemalja koje su glasale protiv, svrstavajući se uz Sjevernu Koreju, Rusiju i Nikaragvu. Ishod glasanja bio je nedvosmislen u korist komesara – Generalna skupština podržala je Türka rezultatom 144 glasa “za”, 10 “protiv” i 13 suzdržanih, uz snažnu podršku Francuske.
Francuska poruka koja je pokrenula lavinu
Neposredni povod za diplomatski sukob bila je objava francuske misije pri UN-u u Ženevi, u kojoj se ističe da su Sjedinjene Države nekada bile predvodnik u zaštiti ljudskih prava, ali da to više nije slučaj, te da se danas nalaze u društvu Sjeverne Koreje, Nikaragve, Malija i Rusije, izolirane i bez globalnog uticaja.
“Amerika je nekada bila svjetionik ljudskih prava, ali to više nije. Danas stoji izolirana uz Sjevernu Koreju, Nikaragvu, Mali i Rusiju, i svijet je više ne sluša”
Takav ton iz Pariza izazvao je oštru reakciju Washingtona. Dan Negrea, zamjenik predstavnika SAD-a u Generalnoj skupštini i visoki zvaničnik američke delegacije, optužio je Pariz za ono što je nazvao neiskrenim pretvaranjem i pokroviteljskim istupanjem.
“Sjedinjene Države su stajale uz Francusku u svakom sukobu kada je njena sloboda bila ugrožena. Iz prijateljstva i poštovanja tolerisali smo njihovo samodopadno držanje, ali tome je došao kraj. SAD su i dalje svjetionik slobode i nećemo im pružiti zadovoljstvo da slušamo njihove politizirane besmislice sve dok se ne odreknu takve retorike”
Upravo je to, kako je sam naveo, bio razlog zbog kojeg je američka delegacija napustila salu dok je Francuska iznosila svoje izlaganje.
Na optužbe je odgovorio i američki ambasador pri UN-u Mike Waltz, koji je Francusku optužio da povlađuje nekim od najgorih svjetskih kršitelja ljudskih prava, dodajući da je Pariz glasao za komesara koji drži lekcije slobodnim, suverenim demokratijama poput Sjedinjenih Država, Velike Britanije i Izraela.
Waltz je na X-u napisao da Francuska glasa “za nekog ko drži lekcije slobodnim, suverenim demokratijama poput SAD-a, Britanije i Izraela.”
Dublji jaz iza jednog glasanja
Ovaj incident daleko nadilazi pitanje jednog imenovanja. Američko povlačenje sa sjednice odražava sve zategnutije odnose između predsjednika Donalda Trumpa i francuskog predsjednika Emmanuela Macrona, ali i šire nesuglasice na relaciji SAD – Evropa, uključujući pitanja Trumpove posvećenosti NATO-u, moguće promjene u rasporedu američkih trupa u Evropi te njegove ambicije vezane za Grenland, teritoriju koja pripada Danskoj, članici NATO-a. Uz to, Trump se ranije žalio da mu evropski saveznici, koji nisu bili konsultovani, nisu pružili podršku tokom sukoba sa Iranom.
Usred ovih napetosti, Macron je preuzeo vodeću ulogu u naporima da Evropa izgradi vlastite vojne kapacitete i osigura nuklearni štit, oslanjajući se na status Francuske i Velike Britanije kao jedinih evropskih nuklearnih sila.
Ko je zapravo Volker Türk i zašto je toliko sporan objašnjava dio slagalice o tome zašto se ovakav spor uopšte razvio. Tokom mandata, Türk je oštro kritikovao rusku agresiju na Ukrajinu iz 2022. godine i izraelski rat u Gazi, a pred Svjetsko prvenstvo je zatražio temeljit preispitivanje američke imigracione politike, upozoravajući na rasno profilisanje, nadzor i način sprovođenja imigracionih zakona.
Na kraju sjednice, kada je zatraženo da odgovori na američki potez, francuski ambasador Jérôme Bonnafont uopšte nije spomenuo sam čin napuštanja sale, već je podsjetio da je Francuska pomogla Sjedinjenim Državama da steknu nezavisnost i da je učestvovala u obilježavanju 250. godišnjice američke nezavisnosti 4. jula.
Na Balkanu se uvijek nešto dešava – od političkih preokreta do svakodnevnih priča koje odjeknu cijelim regionom. Ako vas zanimaju aktuelna dešavanja, život običnih ljudi iz zemlje tako i iz susjedstva, ne propustite ostale članke iz naše kategorije Vijesti. Svaki dan donosimo priče koje se tiču baš nas!
